آفات و بیماری های انگور: راه های پیشگیری و درمان سریع

انگور یکی از خاص‌ترین درختانی است که در کره خاکی رشد می‌کند و آفات و بیماری های انگور به شدت باغات و تاکستان‌های سراسر دنیا را تهدید می‌کنند. در واقع، آفات انگور می‌توانند با کاهش فتوسنتز و تغذیه از میوه‌ها، برگ‌ها و ساقه‌ها تأثیرات منفی جدی بر کیفیت و کمیت محصولات بگذارند. همچنین بیماری های انگور مانند سفیدک سطحی که رایج‌ترین بیماری درختان انگور است، می‌توانند به شدت بر تولید محصول تأثیر بگذارند.

در این راهنمای جامع، به بررسی مهم‌ترین آفات و بیماری های انگور می‌پردازیم و روش‌های موثر پیشگیری، کنترل و درمان آن‌ها را به شما آموزش خواهیم داد. با این دانش، می‌توانید از محصول خود به بهترین شکل محافظت کنید.

آشنایی با اصلی ترین آفات انگور

سه آفت اصلی که تاکستان‌های انگور را تهدید می‌کنند، نیازمند توجه ویژه باغداران هستند. در ادامه به بررسی دقیق این آفات می‌پردازیم.

کرم خوشه خوار انگور

کرم خوشه خوار انگور با نام علمی Lobesia botrana، خطرناک‌ترین آفت انگور در ایران به شمار می‌رود. این آفت به شکل شب‌پره‌های کوچک خاکستری تا قهوه‌ای است که تخم‌های خود را همزمان با باز شدن برگ‌ها می‌گذارد. لاروهای این آفت ۱۰ تا ۱۵ روز پس از تخم‌گذاری از تخم خارج شده و از خوشه، گل و غوره‌ها تغذیه می‌کنند. نکته قابل توجه اینکه این آفت ۳ تا ۴ نسل در سال دارد و زمستان را به صورت لارو زیر پوستک‌ها یا در خاک می‌گذراند.

کنه نمدی مو

کنه نمدی مو با نام علمی Colomerus vitis از مهم ترین آفات انگور غرب ایران است. این کنه با حمله به برگ‌ها، گال‌های مسطحی به صورت نمد ایجاد می‌کند که رنگ آن‌ها ابتدا سفید و سپس به قرمز مایل به قهوه‌ای تغییر می‌کند. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که ارقام شاهانی و یاقوتی بیشترین مقاومت و ارقام گزنه و موسکات گوردو کمترین مقاومت را در برابر این آفت دارند.

شپشک آردآلود

شپشک آردآلود انگور با نام علمی Planococcus ficus در اکثر مناطق کشت انگور ایران انتشار دارد. این آفت در دمای ۲۳ تا ۲۷ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. حشرات ماده بالغ، بدون بال و به رنگ زرد کمرنگ هستند و طول آن‌ها به ۵.۵ میلیمتر می‌رسد. همچنین این آفت با ترشح عسلک، باعث رشد قارچ فوماژین می‌شود که فتوسنتز گیاه را مختل می‌کند.

بیشتر بدانید: کاشت انگور (0 تا 100 کشاورزی انگور)

رایج ترین بیماری های انگور

بیماری‌های قارچی از جدی‌ترین تهدیدها برای تاکستان‌های انگور به شمار می‌روند. طبق مطالعات، بیش از ۶۰ گونه مختلف قارچ می‌توانند به درختان انگور آسیب برسانند.

سفیدک سطحی

بیماری سفیدک سطحی یا پودری که در برخی مناطق به نام‌های سیاه‌بور، آق، چور و قاریا نیز شناخته می‌شود، از زیان‌بارترین بیماری‌های تاک در ایران است. این بیماری در دمای ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی بالا گسترش می‌یابد.

علائم اولیه این بیماری به صورت لکه‌های سفید رنگ روی برگ‌ها ظاهر می‌شود و به تدریج تمام سطح برگ را می‌پوشاند. در صورت حمله به شاخه‌های جوان، لکه‌های سفید به رنگ قهوه‌ای مایل به سیاه تبدیل می‌شوند. علاوه بر این، حمله به خوشه‌ها در زمان گل‌دهی می‌تواند باعث پژمردگی گل‌ها و کاهش چشمگیر محصول شود.

پوسیدگی خاکستری

بیماری پوسیدگی خاکستری یا کپک خاکستری که توسط قارچ Botrytis cinerea ایجاد می‌شود، در تمام تاکستان‌های جهان شیوع دارد. این بیماری در شرایط گرم یا سرد مرطوب به سرعت گسترش می‌یابد و می‌تواند از طریق ریزش حبه‌های نارس یا خشکیدگی میوه‌ها، خسارت جدی به محصول وارد کند.

نشانه‌های این بیماری در اوایل بهار با حمله به جوانه‌ها و سرشاخه‌های جوان آغاز می‌شود. در مرحله گل‌دهی، قارچ به خوشه حمله کرده و باعث پوسیدگی و ریزش آن می‌شود. در واقع، خطرناک‌ترین مرحله حمله این بیماری زمان رسیدن میوه‌هاست، جایی که حبه‌های انگور سفید به رنگ قهوه‌ای و انگورهای سیاه به رنگ متمایل به قرمز تغییر رنگ می‌دهند. همچنین، یک لایه کپک خاکستری متمایل به قهوه‌ای روی حبه‌ها تشکیل می‌شود که در نهایت باعث چروکیدگی و مومیایی شدن آن‌ها می‌گردد.

بیشتر بخوانید: نهال انگور موندراپ: کاشت، تغذیه و نگهداری

روش های پیشگیری از آفات و بیماری های انگور

پیشگیری از آفات و بیماری‌های انگور نیازمند رویکردی جامع و سیستماتیک است. با اجرای صحیح روش‌های پیشگیرانه، می‌توان از بسیاری از مشکلات جلوگیری کرد.

مدیریت آبیاری

آبیاری صحیح نقش کلیدی در پیشگیری از آفات و بیماری های انگور دارد. هر هکتار باغ انگور در طول سال به 5 الی 7 هزار متر مکعب آب نیاز دارد. علاوه بر این، استفاده از سیستم آبیاری قطره‌ای می‌تواند تا 20 درصد در مصرف آب و انرژی صرفه‌جویی کند. این سیستم با خشک نگه داشتن برگ‌ها، از خطر ابتلا به بیماری‌های قارچی جلوگیری می‌کند.

اصول بهداشت باغی

رعایت اصول بهداشتی در باغ، اولین خط دفاعی در برابر آفات و بیماری های انگور ست. حذف شاخه‌های بیمار و آلوده، جمع‌آوری برگ‌های ریخته شده و پاکسازی منظم باغ از علف‌های هرز، نقش مهمی در کاهش جمعیت آفات دارد. در واقع، شاخه‌های ضعیف و بیمار پناهگاهی برای آفات و بیماری‌ها هستند.

تقویت درختان

تغذیه مناسب درختان برای افزایش مقاومت آن‌ها در برابر آفات و بیماری های انگور ضروری است. بهترین زمان برای کوددهی، اول صبح یا غروب است. همچنین، درختان انگور برای رشد عالی و مقاومت بالا نیاز زیادی به مواد معدنی و آلی دارند. با این حال، باید توجه داشت که میزان بیش از حد این مواد می‌تواند به ریشه‌ها آسیب برساند.

هرس صحیح

هرس مناسب یکی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه از آفات و بیماری های انگور است. با حذف شاخه‌های زائد و ضعیف، انرژی و مواد غذایی به سمت شاخه‌های بارده متمرکز می‌شود. همچنین، هرس صحیح باعث بهبود جریان هوا و نور در بین شاخه‌ها می‌شود که این امر به کاهش رطوبت و جلوگیری از رشد قارچ‌ها و باکتری‌ها کمک می‌کند. بنابراین، درختی که به درستی هرس شده، محصولات با کیفیت‌تری تولید می‌کند و انگورهای آن معمولاً بزرگ‌تر و شیرین‌تر هستند.

هرس منظم به باغدار اجازه می‌دهد که کوددهی را به طور دقیق‌تر و مؤثرتری انجام دهد. در نتیجه، با کاهش تراکم شاخ و برگ و بهبود جریان هوا، محیط مناسبی برای رشد آفات و قارچ‌ها فراهم نمی‌شود.

مقاله مرتبط: مهمترین مرحله از هرس انگور چیست؟

زمان بندی کنترل آفات و بیماری های انگور

زمان‌بندی دقیق در کنترل آفات و بیماری های انگور نقش حیاتی در موفقیت باغداران دارد. چرخه زندگی آفات و بیماری‌ها اغلب با مراحل رشد انگور و فصول سال ارتباط مستقیم دارد.

برنامه فصل بهار

در اوایل بهار، همزمان با شروع رشد جوانه‌ها و قبل از گلدهی، باید اولین مرحله سمپاشی را آغاز کرد. در این زمان، کنترل آفاتی مانند پشه‌ها و سوسک‌ها در اولویت قرار دارد. علاوه بر این، پس از گلدهی و در مرحله غوره، توجه ویژه به میوه‌های در حال رشد ضروری است.

در واقع، بهار زمان حساسی برای کنترل کرم خوشه‌خوار انگور است. این آفت می‌تواند آسیب قابل توجهی به میوه در حال رشد وارد کند. همچنین، استفاده از حشره‌کش‌های مناسب در این فصل برای جلوگیری از هجوم حشرات ضروری است.

برنامه فصل تابستان

در فصل تابستان، با افزایش دما، نظارت دقیق‌تر بر وضعیت تاکستان اهمیت بیشتری می‌یابد. در این فصل، باید از سموم سیستمیک استفاده شود که قادر به نفوذ به عمق گیاه هستند و می‌توانند از داخل با آفات مقابله کنند.

نکته مهم این است که شرایط خاص در تاکستان شما، مانند آب‌وهوای محلی و نوع انگور، ممکن است نیاز به تنظیم این برنامه داشته باشد. در مناطقی با رطوبت بالا، احتمال رشد آفات و قارچ‌ها بیشتر است.

درک چرخه زندگی آفات و بیماری‌های انگور برای تعیین زمان سمپاشی بسیار مهم است. این دانش امکان کنترل هدفمند در آسیب‌پذیرترین مراحل آفات و بیماری‌ها را فراهم می‌کند و منجر به مدیریت مؤثرتر می‌شود. علاوه بر این، با هدایت چرخش انواع سموم بر اساس فعالیت آفات و بیماری‌ها، از ایجاد مقاومت جلوگیری می‌کند.

استفاده از سموم بدون توصیه متخصصین گیاه‌پزشکی کاملاً اشتباه است و علاوه بر اینکه ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد، می‌تواند عواقب زیان‌باری برای سلامت کشاورز و مصرف‌کنندگان محصول داشته باشد. در نهایت، یکی از دلایل اصلی طغیان آفات و مقاومت آن‌ها نسبت به سموم، استفاده نادرست و بدون برنامه از سموم شیمیایی است.

روش های موثر مبارزه شیمیایی با آفات و بیماری های انگور

مبارزه شیمیایی با آفات و بیماری‌های انگور نیازمند دانش تخصصی و دقت بالا است. استفاده نادرست از سموم می‌تواند علاوه بر عدم تاثیرگذاری، عواقب زیان‌باری برای سلامت کشاورز و مصرف‌کنندگان داشته باشد.

سموم توصیه شده برای آفات و بیماری های انگور

برای کنترل موثر آفات انگور، انتخاب سم مناسب و زمان کاربرد آن بسیار مهم است. در مورد کرم خوشه خوار، سموم فسفره مانند لوفوکس، فوزالون و اسپینوساد توصیه می‌شوند. همچنین برای مبارزه با شپشک آردآلود، استفاده از سموم نفوذی مانند دیازینون نتایج خوبی داشته است.

برای کنترل زنجرک‌ها، محلول‌پاشی با سموم زیر موثر است:

• فیبرونیل گرانول
• سایپرمترین
• مالاتیون
• دی کلرووس
• اتیون

علاوه بر این، برای مبارزه با آفات مکنده مانند شته‌ها، سموم سیستمیک مانند ایمیداکلوپرید توصیه می‌شود که به صورت داخلی جذب گیاه می‌شوند. با این حال، برای جلوگیری از ایجاد مقاومت در آفات، باید از تناوب سموم مختلف با مکانیزم‌های متفاوت استفاده کرد.

قارچ کش های موثر برای بیماری های انگور

قارچ‌کش‌ها به دو دسته تماسی (محافظ) و سیستمیک (نفوذی) تقسیم می‌شوند. قارچ‌کش‌های تماسی در سطح گیاه باقی می‌مانند، در حالی که سیستمیک‌ها جذب گیاه شده و از درون عمل می‌کنند.

برای کنترل سفیدک سطحی، استفاده از ترکیبات زیر توصیه می‌شود:

• سولفور ۸۰٪ (کومولوس)
• دینوکاپ
• پنکونازول
• هگزاکونازول

در مورد پوسیدگی خاکستری، قارچ‌کش‌های معدنی مانند نمک‌های مس، زینب، اکسی کلرور مس و بردوفیکس موثر هستند. همچنین برای بیماری آنتراکنوز، محلول‌پاشی با سولفات مس ۵ درصد، کاپتان یا توپسین به نسبت دو در هزار توصیه می‌شود.

نکته مهم این است که سم‌پاشی باید در شرایط مناسب آب و هوایی انجام شود. دمای بالای ۲۷ درجه می‌تواند باعث واکنش‌های شیمیایی و کاهش اثربخشی سموم شود. در واقع، بهترین زمان برای سم‌پاشی، صبح زود یا اواخر شب است که دما مناسب‌تر است.

برای اطمینان از تاثیرگذاری سموم، رعایت نکات ایمنی ضروری است:

• استفاده از ماسک، عینک، دستکش و لباس مخصوص سم‌پاشی
• مطالعه دقیق دستورالعمل سموم قبل از استفاده
• خودداری از سم‌پاشی در شرایط نامساعد جوی مانند بارندگی یا وزش باد شدید
• جلوگیری از ریختن سم به داخل آب‌های جاری و منابع آبی

به طور کلی، استفاده از سموم شیمیایی باید به عنوان آخرین راه‌حل و پس از مشورت با متخصصین گیاه‌پزشکی انجام شود. در صورت امکان، استفاده از روش‌های جایگزین مانند کنترل بیولوژیک و مکانیکی در اولویت قرار گیرد.

نقل قول:

The disease is difficult to manage when disease pressure is high. Fungicides can be used from fruit ripening through harvest the strobilurin fungicides and captan are the most effective fungicides. “Source“

ترجمه:

نتیجه گیری

آفات و بیماری های انگور از مهم‌ترین چالش‌هایی هستند که تاکستان‌ها را تهدید می‌کنند و می‌توانند باعث کاهش شدید کیفیت و کمیت محصول شوند. برای مقابله با این مشکلات، رعایت اصول بهداشت باغی، تغذیه مناسب، آبیاری اصولی و هرس صحیح از جمله اقدامات پیشگیرانه مؤثر هستند.

همچنین، استفاده از روش‌های کنترل شیمیایی و بیولوژیکی در زمان مناسب، می‌تواند از گسترش آفات و بیماری های انگور جلوگیری کند. با اجرای یک برنامه مدیریتی علمی و مشورت با متخصصان، می‌توان تاکستانی سالم و پرمحصول داشت. در نهایت، آگاهی و رعایت روش‌های نوین کشاورزی، کلید موفقیت در حفظ سلامت درختان انگور است.

منابع خارجی:

canr – entomology – agriculture 

سوالات متداول